Historia Łaz pod Nasielskiem prowadzi od leśnej osady do legendy o czarnej karecie

FOT. UM Nasielsk
Na mapie z 1807 roku widać tu gęsty las i niewiele dróg. Później pojawiają się Łazy, drewniany dwór i opowieści o czarnej karecie. Zachowane źródła odsłaniają część historii osady, ale jej początki wciąż pozostają niepewne.
- Od leśnych dróg do majątku Aleksandra Kurtza
- Dwór, majątek i opowieści o czarnej karecie
- Spis i mapy pokazują niewielką osadę
Od leśnych dróg do majątku Aleksandra Kurtza
Pierwszy znany przekaz kartograficzny pokazujący teren przyszłych Łaz pochodzi z 1807 roku. Plan Nasielska i okolicy, przechowywany w Nasielskim Domu Edukacji i Historii, przedstawia obszar porośnięty lasem i słabo połączony drogami. Leżał jednak przy Nasielsku oraz browarze w lesie chrcyńskim.
Nazwa Łazy ma staropolskie korzenie. Oznaczała osadę zakładaną wśród lasów, gdzie wytwarzano między innymi potaż, szkło, smołę, klepki i węgiel drzewny. Podobne nazwy, takie jak Budy, Majdany, Huty czy Kuźnice, często wskazywały na zajęcie mieszkańców.
W połowie XIX wieku dobra nasielskie, obejmujące także Łazy, kupił Aleksander Kurtz – polityk związany z obozem Białych i działacz gospodarczy. Pod koniec lat 50. rozpoczął parcelację swoich folwarków. Najpewniej wtedy z majątku wydzielono Łazy, liczące około 50 hektarów. Nabywcą miał być Józef Lantecki, zapisywany również jako Lentecki, dzierżawca folwarku Wioska i zaufany Kurtza.
Więcej aktualności z Nowego Dworu Mazowieckiego znajdziesz na stronie głównej newsynowodworskie.pl, a wydarzenia i imprezy na najbliższe dni zawsze na newsynowodworskie.pl/wydarzenie.
Dwór, majątek i opowieści o czarnej karecie
Lantecki dorobił się ponurej sławy. Przypisywano mu życie ponad stan i wzbogacanie się na dzierżawach, a opowieści o nim trafiały do rodzinnych przekazów. Jedna z legend głosiła, że jeździł czarną karetą zaprzężoną w kare konie i porywał młode kobiety. Relacje te nie są pewnym zapisem wydarzeń, lecz częścią miejscowej tradycji. Do rodziny Lanteckich należały też cztery kamienice w Nasielsku.
Z Łazami wiązał się drewniany dwór, który istniał do 1939 roku. Nie ustalono, kto go zbudował ani dokładnie kiedy; najpewniej powstał w drugiej połowie XIX wieku. Był parterowy, miał wydłużony prostokątny plan i płytki portyk z kolumnami. W niewielkim parku rosły między innymi jesiony, lipy i klony.
Spis i mapy pokazują niewielką osadę
Skorowidz oparty na spisie powszechnym z 1921 roku wymienia dwa budynki w Łazach: mieszkalny oraz gospodarczy, w którym również mieszkali ludzie. Osadę zamieszkiwało 11 osób – sześciu mężczyzn i pięć kobiet. Wszyscy zadeklarowali narodowość polską i wyznanie rzymskokatolickie.
Na mapie z 1937 roku widnieją także Łazy położone między Ruszkowem a Pieścirogami, przy skraju Lasu Morgowskiego. Zaznaczono tam zagrodę w miejscu, gdzie obecnie znajduje się gospodarstwo rodziny Seroczyńskich. To odrębne miejsce o tej samej nazwie, dlatego sam zapis na mapie nie dowodzi związku z osadą pod Nasielskiem.
Łazy były jedną z wielu miejscowości o tej nazwie na mapach z okresu II Rzeczypospolitej. Nazwa wywodziła się z dawnych osad leśnych, określanych też jako gospodarstwa ogniowe. To ważne rozróżnienie: na historycznych mapach „Łazy” nie zawsze oznaczają tę samą miejscowość.
na podstawie: Urząd Miejski Nasielsk.
Ilustracja wykorzystana w artykule została pobrana z zewnętrznego źródła (UM Nasielsk). W przypadku zastrzeżeń dotyczących praw do zdjęcia prosimy o kontakt.
Widzisz błąd lub nieaktualną informację? Zgłoś błąd, sprostowanie lub uwagę
![]()
Ostatnie Artykuły

Efektywność energetyczna i OZE tematem spotkania w Zakroczymiu

Historia Łaz pod Nasielskiem prowadzi od leśnej osady do legendy o czarnej karecie

Pociąg „Śnieżny” pojedzie z Warszawy do Zakopanego. Bilet normalny za 70 zł

Weekend w Nowym Dworze Mazowieckim: co robić 20–22 listopada?

Świąteczny autobus z Mikołajem odwiedzi pięć miejscowości i zakończy trasę w Nasielsku

Blisko 4 mln zł z Mazowsza na nową drogę w Nowym Dworze Mazowieckim

Bezpłatny kalendarz Gminy Nasielsk pokaże osiem miejscowości

Bajkowe piosenki przeniosą dzieci od oceanu po Krainę Lodu

Dwa wyróżnienia dla inicjatyw z powiatu nowodworskiego na mazowieckiej gali

Port Polska chce uruchomić kolej razem z lotami. Przykład Denver ostrzega

Teatr, warsztaty i pluszaki. Biblioteka zaprasza na misiowe spotkanie

Ponad 3,5 km ścieżki rowerowej powstanie na trasie Pniewo–Poniaty

Mikołajki w NOK-u rozkręcą grudniowe popołudnie muzyką i warsztatami

Po ponownym głosowaniu wyłoniono pełny skład Rady Seniorów w Nasielsku
Przydatne dane teleadresowe
- Urząd Stanu Cywilnego w Czosnowie - kontakt, godziny, sprawy do załatwienia
- Filia Cieksyn MBP Nasielsk - kontakt, godziny, karta biblioteczna
- Urząd Stanu Cywilnego w Stegnie - kontakt, godziny, sprawy do załatwienia
- Urząd Stanu Cywilnego w Sztutowie - sprawy, dokumenty, kontakt
- Biblioteka Publiczna Gminy Leoncin - kontakt, zbiory i dostępność
- Urząd Stanu Cywilnego w Zakroczymiu - kontakt, godziny, rejestracja
