Historia Łaz pod Nasielskiem prowadzi od leśnej osady do legendy o czarnej karecie

Historia Łaz pod Nasielskiem prowadzi od leśnej osady do legendy o czarnej karecie

FOT. UM Nasielsk

Na mapie z 1807 roku widać tu gęsty las i niewiele dróg. Później pojawiają się Łazy, drewniany dwór i opowieści o czarnej karecie. Zachowane źródła odsłaniają część historii osady, ale jej początki wciąż pozostają niepewne.

  • Od leśnych dróg do majątku Aleksandra Kurtza
  • Dwór, majątek i opowieści o czarnej karecie
  • Spis i mapy pokazują niewielką osadę

Od leśnych dróg do majątku Aleksandra Kurtza

Pierwszy znany przekaz kartograficzny pokazujący teren przyszłych Łaz pochodzi z 1807 roku. Plan Nasielska i okolicy, przechowywany w Nasielskim Domu Edukacji i Historii, przedstawia obszar porośnięty lasem i słabo połączony drogami. Leżał jednak przy Nasielsku oraz browarze w lesie chrcyńskim.

Nazwa Łazy ma staropolskie korzenie. Oznaczała osadę zakładaną wśród lasów, gdzie wytwarzano między innymi potaż, szkło, smołę, klepki i węgiel drzewny. Podobne nazwy, takie jak Budy, Majdany, Huty czy Kuźnice, często wskazywały na zajęcie mieszkańców.

W połowie XIX wieku dobra nasielskie, obejmujące także Łazy, kupił Aleksander Kurtz – polityk związany z obozem Białych i działacz gospodarczy. Pod koniec lat 50. rozpoczął parcelację swoich folwarków. Najpewniej wtedy z majątku wydzielono Łazy, liczące około 50 hektarów. Nabywcą miał być Józef Lantecki, zapisywany również jako Lentecki, dzierżawca folwarku Wioska i zaufany Kurtza.

Więcej aktualności z Nowego Dworu Mazowieckiego znajdziesz na stronie głównej newsynowodworskie.pl, a wydarzenia i imprezy na najbliższe dni zawsze na newsynowodworskie.pl/wydarzenie.

Dwór, majątek i opowieści o czarnej karecie

Lantecki dorobił się ponurej sławy. Przypisywano mu życie ponad stan i wzbogacanie się na dzierżawach, a opowieści o nim trafiały do rodzinnych przekazów. Jedna z legend głosiła, że jeździł czarną karetą zaprzężoną w kare konie i porywał młode kobiety. Relacje te nie są pewnym zapisem wydarzeń, lecz częścią miejscowej tradycji. Do rodziny Lanteckich należały też cztery kamienice w Nasielsku.

Z Łazami wiązał się drewniany dwór, który istniał do 1939 roku. Nie ustalono, kto go zbudował ani dokładnie kiedy; najpewniej powstał w drugiej połowie XIX wieku. Był parterowy, miał wydłużony prostokątny plan i płytki portyk z kolumnami. W niewielkim parku rosły między innymi jesiony, lipy i klony.

Spis i mapy pokazują niewielką osadę

Skorowidz oparty na spisie powszechnym z 1921 roku wymienia dwa budynki w Łazach: mieszkalny oraz gospodarczy, w którym również mieszkali ludzie. Osadę zamieszkiwało 11 osób – sześciu mężczyzn i pięć kobiet. Wszyscy zadeklarowali narodowość polską i wyznanie rzymskokatolickie.

Na mapie z 1937 roku widnieją także Łazy położone między Ruszkowem a Pieścirogami, przy skraju Lasu Morgowskiego. Zaznaczono tam zagrodę w miejscu, gdzie obecnie znajduje się gospodarstwo rodziny Seroczyńskich. To odrębne miejsce o tej samej nazwie, dlatego sam zapis na mapie nie dowodzi związku z osadą pod Nasielskiem.

Łazy były jedną z wielu miejscowości o tej nazwie na mapach z okresu II Rzeczypospolitej. Nazwa wywodziła się z dawnych osad leśnych, określanych też jako gospodarstwa ogniowe. To ważne rozróżnienie: na historycznych mapach „Łazy” nie zawsze oznaczają tę samą miejscowość.

na podstawie: Urząd Miejski Nasielsk.

Ilustracja wykorzystana w artykule została pobrana z zewnętrznego źródła (UM Nasielsk). W przypadku zastrzeżeń dotyczących praw do zdjęcia prosimy o kontakt.

Widzisz błąd lub nieaktualną informację? Zgłoś błąd, sprostowanie lub uwagę

Treści na stronie są opracowywane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji

Ostatnie Artykuły