Adamowo przez lata było pustkowiem. W 1921 roku miało dwie zagrody

W dokumentach Adamowo raz występuje jako niewielka wieś wśród lasów, a innym razem jako osada bez zabudowań. Jej historia prowadzi od XVI-wiecznego Jadamowa przez wojenne zniszczenia i spory o granice do skromnego spisu mieszkańców z początku XX wieku. Zestawienie dawnych map i rejestrów pokazuje, jak niepełny obraz małej osady mogą dawać pojedyncze źródła.

Spis powszechny z 1921 roku odnotował w Adamowie dwie zagrody i 16 mieszkańców: dziewięciu mężczyzn oraz siedem kobiet. Wszyscy zadeklarowali narodowość polską i wyznanie rzymskokatolickie. Te dane znalazły się w Skorowidzu miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej.

• Od Jadamowa wśród lasów do sporów o granice
• Po wojnach szwedzkich Adamowo opisywano jako pustą osadę
• Parcelacja przyniosła nowe zabudowania

Od Jadamowa wśród lasów do sporów o granice

Pierwsza znana wzmianka o wsi pochodzi z 1576 roku. Występuje w niej nazwa Jadamowo, a osada została opisana jako własność rycerska należąca do parafii nasielskiej. Nazwa prawdopodobnie wywodzi się od Adama Żabickiego, chorążego zakroczymskiego żyjącego w drugiej połowie XVI wieku. Wieś należała wówczas do dóbr rodu Żabickich herbu Prawdzic i liczyła około sześciu włók, czyli mniej więcej 100 hektarów.

Na mapie Mazowsza z drugiej połowy XVI wieku Adamowa nie zaznaczono. W jego okolicy widniał rozległy kompleks leśny ciągnący się od Chrcynna przez okolice dzisiejszych Krzyczek Żabiczek po Smogorzewo. Możliwe, że małą, położoną na uboczu osadę pominięto właśnie z powodu jej skali i leśnego otoczenia. To ważne zastrzeżenie przy odczytywaniu dawnych map: brak nazwy nie przesądza, że miejscowość nie istniała.

Adamowo sąsiadowało z rozległymi dobrami Żabiczyn oraz z terenami drobnej szlachty z Krzyczek i Popowa. Granice przez długi czas były źródłem sporów. Konflikt o około 12 włók, czyli blisko 200 hektarów, między właścicielami Adamowa a szlachtą z Krzyczek Żabiczek ciągnął się od XVII do XIX wieku.

Więcej lokalnych informacji z Nowego Dworu Mazowieckiego jest na newsynowodworskie.pl. Sprawdź też, co dzieje się w najbliższych dniach – wydarzenia i imprezy zbieramy na newsynowodworskie.pl/wydarzenie.

Po wojnach szwedzkich Adamowo opisywano jako pustą osadę

Wojna polsko-szwedzka z lat 1655–1660 przyniosła wsiom w rejonie Nasielska ogromne zniszczenia i wyludnienie. Adamowo należało wtedy jeszcze do Żabickich. W kolejnych latach zrujnowane dobra w okolicy przechodziły w ręce magnackiej rodziny Wesslów, spokrewnionej z Sobieskimi przez małżeństwo Marii Józefy Wesslówny z królewiczem Konstantym.

W Regestrze diecezjów Franciszka Czaykowskiego z lat 1783–1784 Adamowo figuruje jako własność Stanisława Wessla, starosty golubskiego. Osadę określono łacińskim słowem dezerta, oznaczającym miejsce wyludnione i pozbawione budynków. Taki sam opis pojawił się jeszcze w obwieszczeniu sprzedażowym z 1845 roku. Adamowo obejmowało wówczas około trzech włók gruntu porośniętego olchami, brzozami i leszczynami. Teren graniczył z folwarkiem Chrcynno i Krzyczkami Żabiczkami, a zabudowań nie było.

Krótki wpis w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego określał Adamowo jako osadę w powiecie pułtuskim, należącą do gminy i parafii Nasielsk. Możliwe, że w pewnym okresie włączono je w obręb Chrcynna, gdzie znajdowała się siedziba właściciela dóbr nasielskich.

Parcelacja przyniosła nowe zabudowania

W XIX wieku Adamowo dzieliło losy dóbr nasielskich. Najpierw należało do rodziny Dąbskich herbu Godziemba, a po jej wygaśnięciu kupił je na licytacji Aleksander Kurtz, polityk związany z obozem Białych. Po powstaniu styczniowym właścicielem został Bronisław Zygmunt Stanisław Kurtz. Rozparcelował grunty i sprzedał je kolonistom, zmieniając majątek szlachecki w wieś włościańską.

Na rosyjskiej mapie z 1885 roku zaznaczono już kilka zabudowań Adamowa. Późniejsze dzieje osady są słabiej udokumentowane, ale spis z 1921 roku pokazuje, że nadal była bardzo mała. Jej mieszkańcy utrzymywali się z rolnictwa, podobnie jak wcześniejsze pokolenia.

na podstawie: Urząd Miejski w Nasielsku.