Zakroczym między historią i trasami. Niewielka gmina w ważnym miejscu Mazowsza

Na pierwszy rzut oka to spokojna, niewielka gmina, ale jej położenie mówi więcej niż niejedna mapa. Zakroczym od lat łączy bardzo dawną miejską historię z codziennością miejsca, przez które biegną ważne szlaki komunikacyjne. To teren, gdzie pola, lasy i wody spotykają się z ruchem tranzytowym oraz bliskością dużej aglomeracji.

• Położenie, które od dawna przyciąga uwagę planistów
• Rolny krajobraz dominuje nad zabudową
• Dawne prawa miejskie i skala, która nie przytłacza historią

Położenie, które od dawna przyciąga uwagę planistów

Zakroczym leży w północno-zachodniej części województwa mazowieckiego, w powiecie nowodworskim. To gmina miejsko-wiejska, a jej siedzibą jest miasto Zakroczym. Przez lata zmieniała się mapa administracyjna kraju, ale od 1 stycznia 1999 r. jednostka znów należy do powiatu nowodworskiego.

Z perspektywy komunikacyjnej to miejsce ma wyraźny atut. Gmina znajduje się około 25 km na północ od granic Warszawy i leży w transeuropejskim korytarzu transportowym północ–południe. Przez jej obszar przebiegają odcinek drogi S7, droga krajowa nr 7 na trasie Gdańsk–Warszawa–Kraków–Chyżne oraz droga krajowa 62 Włocławek–Płock–Wyszków–Siemiatycze. W pobliżu pozostaje też Port Lotniczy Warszawa Modlin. Dla mieszkańców oznacza to jednocześnie wygodne połączenia i życie w sąsiedztwie tras, które stale podnoszą znaczenie tego fragmentu Mazowsza.

Rolny krajobraz dominuje nad zabudową

Powierzchnia gminy wynosi 7224 ha, a liczby wyraźnie pokazują jej charakter. Najwięcej zajmują grunty rolne – 5519 ha, czyli 76,5 proc. całego obszaru. To właśnie one nadają temu miejscu otwarty, spokojniejszy rytm. Zabudowa i tereny zurbanizowane obejmują 356 ha, co stanowi 4,9 proc. powierzchni.

Resztę dopełniają lasy, wody i niewielkie obszary pozostałe. Grunty leśne zajmują 855 ha, a pod wodami leży 478 ha. Taki układ sprawia, że Zakroczym nie jest gminą gęsto zabudowaną, lecz przestrzenią o wyraźnie rolniczym i przyrodniczym profilu. To ważna informacja także dla planowania rozwoju – w takiej skali każdy nowy projekt mocniej odciska się na krajobrazie niż w większych ośrodkach.

Dawne prawa miejskie i skala, która nie przytłacza historią

Zakroczym otrzymał prawa miejskie już w 1422 roku i należy do najstarszych miast w Polsce. Sama ta data stawia miejscowość w zupełnie innym świetle niż suche statystyki. To nie jest tylko punkt na administracyjnej mapie, ale miejsce z długą pamięcią, której nie da się sprowadzić do jednego zdania.

Według stanu na 31 grudnia 2020 r. na terenie gminy mieszkało 6063 osób. To liczba pokazująca niewielką skalę, ale właśnie w takich gminach szczególnie wyraźnie widać, jak mocno historia, układ przestrzenny i komunikacja wpływają na codzienne funkcjonowanie. Zakroczym pozostaje więc miejscem małym, lecz strategicznie usytuowanym – i to połączenie od lat wyróżnia go na tle okolicznych gmin.

na podstawie: UM Zakroczym.