Chlebiotki mają pięć tysięcy lat. Wykaz obejmuje 45 stanowisk

Między Kossewem a Konarami, na zachód od Nasielska, leży wieś, której dzieje zaczynają się długo przed pierwszymi zapisami. Jej przeszłość odsłaniają stanowiska archeologiczne, dawne mapy i dokumenty dotyczące właścicieli. Z tych źródeł wyłania się obraz osady, która przez stulecia zmieniała się wraz z historią północnego Mazowsza. Archeologia i pisane świadectwa opisują przy tym różne etapy jej przeszłości.

• Ślady osadnictwa są starsze niż pierwsze zapisy
• Chlebiotki przechodziły z rąk do rąk
• Spis z 1921 roku pokazuje różnorodność mieszkańców

Ślady osadnictwa są starsze niż pierwsze zapisy

Na terenie Chlebiotek odnotowano 45 stanowisk archeologicznych. Wykaz przechowywany w Nasielskim Domu Edukacji i Historii obejmuje ślady od epoki kamienia po czasy nowożytne. Dr Mariusz Błoński, badacz dziejów Nasielska i adiunkt Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, wskazuje, że obszar był intensywnie zasiedlany od połowy IX do XIII wieku, a osadnictwo trwało także później.

Najstarsze znane wzmianki pisane pochodzą dopiero z XV wieku. W dokumentach z lat 1424–1436 pojawiają się różne formy nazwy miejscowości, między innymi de Chylewotki i Clewothky. Sama nazwa ma co najmniej dwie proponowane etymologie: może pochodzić od herbu Grabie, znanego także w czeskiej wersji jako Chlewiotki, albo od nazwy osobowej Chlewiotka. Językoznawca Kazimierz Zierhoffer dopuszczał również związek z czeskim słowem oznaczającym plotkę lub potwarz.

Codziennie nowe informacje z Nowego Dworu Mazowieckiego publikujemy na newsynowodworskie.pl. Planujesz wolny czas? Aktualne wydarzenia i imprezy znajdziesz zawsze na newsynowodworskie.pl/wydarzenie.

Chlebiotki przechodziły z rąk do rąk

W XIV wieku wieś mogła należeć do Pieściorowskich herbu Grabie. Dokument z 1480 roku wymienia jako właściciela Jacobusa, a źródła z początku XVI stulecia wskazują na podział Chlebiotek na część Wielką i Małą. W 1576 roku pierwsza należała do Jacka Chlewieckiego, druga do Joana Słostowskiego ze Słustowa.

Po zniszczeniach związanych z potopem szwedzkim Chlebiotki, podobnie jak inne okoliczne dobra, znalazły się wśród majątków skupowanych przez Wesslów. Później wieś przeszła w ręce Stanisława Dąbskiego, który po ślubie z Józefą Marianną Wesslówną otrzymał w posagu Nasielsk i okoliczne miejscowości. Zadłużenie jego majątku doprowadziło do podziału dóbr. W XIX wieku Chlebiotki należały do majątku Hilarego Ostrowskiego, a w drugiej połowie stulecia objęła je parcelacja dóbr Kossewo–Mokrzyce.

O skali zabudowy mówią mapy i zestawienia z kolejnych lat. Na mapie okolic Nasielska z 1807 roku zaznaczono 14 zabudowań, a opis z 1827 roku podaje dziewięć domów i 74 mieszkańców. Zestawienie z 1885 roku potwierdza, że dobra Kossewo–Mokrzyce, w których skład wchodziły Chlebiotki, już wtedy nie istniały.

Spis z 1921 roku pokazuje różnorodność mieszkańców

Po odzyskaniu niepodległości Chlebiotki należały do gminy i parafii w Nasielsku. Według spisu z 1921 roku wieś miała dziewięć budynków mieszkalnych i 73 mieszkańców. Siedem osób zadeklarowało wyznanie rzymskokatolickie, a 66 – ewangelickie.

W gminie Nasielsk liczbę Niemców szacowano wówczas na około 300 osób. Źródło historyczne wiąże znaczną obecność ewangelików w Chlebiotkach z niemieckimi osadnikami, którzy przybyli w okresie zaboru pruskiego. Po II wojnie światowej dotychczasowa struktura własnościowa uległa zmianie: miejsce wysiedlonych Niemców zajęli Polacy przybyli z bliższych i dalszych stron kraju.

na podstawie: Urząd Miejski w Nasielsku.