Debata o Żołnierzach Wyklętych w Twierdzy Modlin – historia, kontrowersje, pytania

W sali, gdzie echo murów Twierdzy Modlin mieszało się z głosami uczestników, dyskusja o powojennym podziemiu przyciągnęła mieszkańców Nowego Dworu Mazowieckiego. Spotkanie było mniej wykładem, a bardziej wymianą wątpliwości i argumentów – od kwestii odpowiedzialności za pacyfikacje po to, jak dziś czytać źródła. Publiczność zadawała pytania, a prowadzący starali się oddzielić fakty od mitów.

• W Nowym Dworze Mazowieckim rozmowa o przeszłości miała ostre krawędzie
• Sala Iskra w Twierdzy Modlin – miejsce pytań i zapowiedź kolejnego spotkania

W Nowym Dworze Mazowieckim rozmowa o przeszłości miała ostre krawędzie

Podczas spotkania, które odbyło się w Sali Iskra na terenie Twierdzy Modlin, gospodarzem dyskusji był historyk i archeolog Piotr Duda, a gościem – historyk i publicysta Kamil Janczarek. Tematem konwersatorium zatytułowanego „Żołnierze Wyklęci – rycerze czy rozbójnicy?” były między innymi: odpowiedzialność oddziałów podziemia za akcje odwetowe, mechanizmy pacyfikacji oraz trudne wybory interpretacyjne w historiografii najnowszej.

Organizatorzy i uczestnicy kładli nacisk na pracę ze źródłami – zarówno archiwalnymi dokumentami, jak i relacjami świadków – wskazując, że dopiero skrupulatne badanie materiałów pozwala odsiać legendę od faktów. Spotkanie miało formułę otwartego forum: po wystąpieniach ekspertów nadeszła długa sesja pytań od publiczności, która ożywiła debatę i wprowadziła lokalne wątki pamięci.

Sala Iskra w Twierdzy Modlin – miejsce pytań i zapowiedź kolejnego spotkania

Rozmowa zgromadziła osoby zainteresowane historią najnowszą i powojennymi losami oddziałów niepodległościowego podziemia. Organizatorzy zapowiedzieli kontynuację cyklu; następne wydarzenie odbędzie się w Muzeum Kampanii Wrześniowej i Twierdzy Modlin. Szczegóły spotkania:

• Data: 19 kwietnia 2026 r.
• Godzina: 17.00
• Miejsce: Muzeum Kampanii Wrześniowej i Twierdzy Modlin
• Gość: Rafał Dymerski – historyk, poszukiwacz i detektorysta, autor portalu „Mazowieckie Poszukiwania Przeszłości”

Dla osób śledzących dzieje regionu zapowiedź spotkania o artefaktach i poszukiwaniach terenowych może być równie interesująca jak debata o kontrowersjach historycznych – to okazja, by zobaczyć, jak znaleziska zmieniają lokalne narracje.

Warto przyjść wcześniej, bo format spotkań sprzyja zadawaniu pytań i bezpośredniej rozmowie z badaczami – to nie tylko wykład, ale też praktyczna lekcja metodologii historii i bezpośrednie źródło wiedzy o regionalnych badaniach.

na podstawie: UM Nowy Dwór Mazowiecki.